Teulu Hallworth rhan 3: Awydd gêm o denis?

Dyma’r trydydd flog gwadd am y teulu Hallworth. Darllenwch rhan 1 a rhan 2, wedyn chwarae gêm o denis gydag Annie Hallworth!

ADX1579.12.01 Tennis club group photo

ADX/1579/12/1. Mae Annie Hallworth yn y rhes flaen, y drydedd o’r chwith.

Rhwng y ddau ryfel roedd clybiau tenis mewn trefi bach yn ganolfannau cymdeithasol lle gallai pobl gwrdd ac anghofio’r llymder gartref. Yn y llun hwn fe welwn fod criw eithaf amrywiol yn dod i chwarae ar gyrtiau Morfa Mawr, a agorodd ym 1923, gan gynnwys myfyrwyr yn y Brifysgol.

ADX1579.12.07 Anyone for tennis

ADX/1579/12/7. Annie Hallworth yw’r ail o’r dde.

Mae’r lluniau eraill yn dangos Annie Hallworth ynghanol cylch o gyfeillion byrlymus, yn fenywod a dynion.

ADX1579.12.03

ADX/1579/12/3. Annie Hallworth yw’r ail o’r chwith.

Tynnwyd y rhan fwyaf o’r lluniau hyn ar y Morfa Mawr, ond mae dau lun o’r chwaraewyr yn ymlacio mewn cadeiriau cynfas sydd wedi’u tynnu rhywle yn y wlad o amgylch y dref, ond nid oes wybod ble.

ADX1579.12.06 Rural tennis

ADX/1579/12/6. Mae Annie Hallworth yn y canol.

Y tu ôl i’r criw yn y llun gallwn weld Neuadd y Coleg, a losgodd yn ulw ym mis Awst 1933, sy’n ein galluogi i ddyfalu pa bryd y tynnwyd y gyfres ryfeddol hon o luniau.

ADX1579.11.02

ADX/1579/11/2. Annie, modurydd awyddus, yn ei char!

[John Wiles]

Advertisements
Posted in Aberystwyth, Blog gwadd | Tagged , , | Leave a comment

Teulu Hallworth rhan 2: I’r gad!

Rhan 2 o gyfres fach am deulu Hallworth!

ADX1579.07.01 Thomas on the beach, Egypt

Mae’r llun hynod hwn yn dangos Thomas Hallworth yn ystod y Rhyfel Mawr, ar y traeth ger Alexandria. Yn ei fywyd bob dydd roedd Thomas, a ddechreuodd yn goetsmon yn Hyde yn Swydd Caer, yn gweithio fel gyrrwr i Dr Roberts o Benywern, ger Aberystwyth.

ADX1579.08.01 Egypt, ambulance

Ymrestrodd Thomas ym 1915 pan oedd yn 37 oed, ac fe’i rhoddwyd ar waith yn yr isadran Cludiant Mecanyddol o Gorfflu Gwasanaeth y Fyddin, a bu’n gyrru ambiwlansys yn Yr Aifft. Credwn fod y rhain yn seiliedig ar yr un siasi â cheir Model ‘T’ Ford, a byddwn yn ddiolchgar i gael unrhyw wybodaeth amdanynt.

ADX1579.08.04 Egypt, ambulance fag break

Wedi’r rhyfel agorodd Thomas siop ddillad gyda’i wraig, Edith, ar Stryd y Bont, Aberystwyth, ble mae’r tŷ Golchi a Throi a Sychu erbyn heddiw, ddiweddarach aeth Thomas i redeg yr Eagle Garage. Darllenwch fwy am y Hallworths yma.

[John Wiles]

Posted in Aberystwyth, Blog gwadd, Ein hoff ddogfennau, Y Rhyfel Mawr | Tagged , , | 1 Comment

Mins peis ‘Captain Beefheart’

Campwaith arall wedi’i hysbrydoli gan Archwilio Eich Archif!

Wrth baratoi ar gyfer ein digwyddiad Creu Hanes, fe wnes i ddiod ffrwythau (shrub) – ac eisoes wedi blogio am hwnnw – a gyda chymorth fy ffrind, Mark, llwyth o fins peis Nadoligaidd ar ôl mynd i’r archif am rysáit arall o’r llyfrau Webley-Parry.
Dyma’r rysáit ichi eto:

imag2081

Mince Pie’s Meat
One pound and a half of suet, ten ounces of raisins, two pounds and a half of Currants, half a pound of sugar, half a quarter of an ounce of Mace, one nutmeg, one pound of Bullock’s heart, mix all together with some Lemon peel, then put a quarter of a pint of Brandy, and a quarter of a pint of white wine. When you use it put in Apple and sweetmeats, and a little salt.

Briwdda Mins-peis
Pwys a hanner o siwet, deg owns o resins, dau bwys a hanner o Gyrens, hanner pwys o siwgr, wythfed owns o Bergibyn, un Gneuen yr India, pwys o Galon Ychen, yn gymysg i gyd â chroen Lemwn, yna ychwanegu chwarter peint o Frandi a chwarter peint o Win Gwyn. Cyn gweini ychwanegwch Afal a Golwyth Melys, ac ychydig o halen.

Aethom i weld y cigydd Rob Rattray i brynu calon, ac roedd yn ANFERTH. Wrth lwc, roedd yn fodlon gwerthu hanner inni, ac roedd yn ddigon clên i’w thorri’n fân hefyd. Roedd yn dal yn becyn eithaf swmpus, ac ni ddefnyddion ni ond hanner ohono, sef tua phwys i gyd; roedd Gwrtheyrn, cath Mark, wrth ei bodd yn bwyta’r gweddill (fesul tipyn!)

IMAG0860Fe ddilynon ni’r rysáit bron air am air, ond gan nad oedden ni’n sicr beth oedd union ystyr ‘sweetmeats’ fe benderfynon ni hepgor y rheiny. Fe ddefnyddion ni groen candi cymysg yn lle croen lemwn. Daeth y rysáit ar gyfer y crwst o wefan BBC Good Food.

Y canlyniad: Blasus iawn; yn dipyn llai melys na’r rhai arferol. Synnwn i ddim y gallai llysieuwyr eu bwyta heb fod ddim callach (nid ein bod wedi bwydo rhai i lysieuwyr, cofiwch. Fydden ni byth yn meddwl am wneud y fath beth!)

Fe gynigion ni’r mins peis i bobl yn ein digwyddiad Archwiliwch Eich Archif, ac roedd mynd mawr arnynt, efallai am eu bod ar bwys y shrub!

[AZS]

Posted in Archwilio Eich Archif 2017, Ryseitiau | Tagged , , , | Leave a comment

‘Shrub’: Diod ffrwythau a brandi

Fe wnes i ddiod ffrwythau – ‘shrub‘ – ar gyfer Creu Hanes, ein digwyddiad Archwilio Eich Archif a gynhaliwyd ym mis Tachwedd 2017.

Roedd y dewrion a gymerodd lymaid wedi cael blas mawr arno, ac yn ôl pob golwg doedden nhw ddim gwaeth wedi hynny! Felly dyma gyflwyno (ar ôl galw mawr amdano) blog ynglŷn â gwneud y ddiod dra meddwol hon. Nid oes angen ond diwrnod neu ddau iddo setlo, felly gallech fod yn llymeitian eich diod ffrwythau’ch hun ddydd Nadolig os dymunwch.

wp-2-1-page-10-shrub.jpg

Trawsgrifiad (wedi’i atalnodi rywfaint):

Shrub

Take half a Pound of Lemmon Peel cut very thin and the same quantitly of Sevile orange Peel, let it infuse in two quarts of real french Brandy for twenty four hours, then strain them and by squeezeing them to the Liquor add three quarts more of the Brandy, one of Lemmon Juice and a Pint of Sevile Orange Juice, two Pound and a half of double refined Sugar. Let it stand three or four days shaking it often, filter it through a fine flannel and let it stand some hours to fine then bottle it off. You may if you like it put two quarts of Rum instead of the Brandy.

Os oes unrhyw rai yn eich plith yn gwneud marmalêd, fe wyddoch mai ffrwythau tymhorol yw orenau Seville nad ydynt ond ar gael ym mis Ionawr, ac felly fe ddefnyddiais i rawnffrwyth (i roi’r blas chwerw) ac orenau cyffredin yn lle hynny.

 

Bu’n rhaid imi leihau cynhwysion y rysáit cryn dipyn. Yn lle 5 chwart (10 peint!) o frandi ni ddefnyddiais i ond litr o’r gorau y gallai’r Co-op ei gynnig, ynghyd â sudd pedwar lemon, dau oren a dau rawnffrwyth, ac ychydig yn llai na phwys o siwgr. Roeddwn i’n ceisio defnyddio un rhan o bump o’r cynhwysion gwreiddiol, mwy neu lai.

Ar ôl gwasgu’r sudd o’r ffrwythau fe dorrais y pil yn fân mewn prosesydd bwyd (Pwysig: pil un grawnffrwyth yn unig a ddefnyddiais i) a’i roi mewn jar fawr gyda’r brandi i socian dros nos, gan gadw’r sudd ar wahân am y tro.

IMAG0663

Drannoeth fe dynnais i’r pil allan a hidlo’r hylif, rhoi’r siwgr a’r sudd i mewn a gadael i bopeth setlo yn y jar fawr, gan ei ysgwyd bob yn awr ac yn y man i helpu’r siwgr i doddi.

A dyna ni! Fe dywalltais bopeth i botel a dod â hi i’r digwyddiad, lle’r oedd pobl yn medru’i yfed yn oer, gyda jochaid o gwrw sinsir os dymunent. Yn ôl Archifydd y Sir fe ddylid ei yfed yn boeth (mae’n well imi wneud mwy cyn bo hir i roi cynnig ar hynny).

[AZS]

Posted in Archwilio Eich Archif 2017, Ryseitiau | Tagged , , , | 1 Comment

Y Teulu Hallworth, Hyde ac Aberystwyth

[Blog 1 mewn cyfres o 3]

Daeth Thomas ac Edith Hallworth o dref Hyde yn Swydd Caer, lle bu ef yn goetsmon a hithau’n wniadwraig. Ym 1911 roeddent yn byw ym Mythynnod Gwynfryn, Y Gors, gyda’u merch fach Annie, a Thomas yn gweithio fel gyrrwr i Dr Roberts o Benywern.

ADX1579.02.01-02 Gwynfryn cottage garden

Gwynfryn, Penywern

Bu Thomas yn gyrru ambiwlansys yn Yr Aifft yn ystod y Rhyfel Mawr, ac wedi hynny symudodd y teulu i Aberystwyth ac erbyn 1922 roeddent wedi agor siop ddillad ar Stryd y Bont, ble mae’r tŷ Golchi a Throi a Sychu erbyn heddiw.

Yn ddiweddarach aeth Thomas i redeg yr Eagle Garage ar ben uchaf y Lôn Gefn, sydd heb newid rhyw lawer ers hynny, a symudodd y teulu i dŷ newydd ar Heol y Buarth.

Roedd pob aelod o’r teulu Hallworth yn frwd dros foduro, ac roedd Annie’n un o selogion y clwb tenis lleol. Roedd yn fyd gwahanol iawn i dref Hyde yn oes Edward.

Mwy am y Hallworths yn fuan!

[John Wiles]

Posted in Aberystwyth, Blog gwadd, Ein hoff ddogfennau | Tagged , , | 2 Comments

Creu Hanes: Archwilio Eich Archif 2017 yn Archifdy Ceredigion

Awduron, artistiaid, gweuwyr a chogyddion, cyfansoddwyr, crochenwyr, ffotograffwyr… pawb sy’n creu!

Fe’ch gwahoddwn i greu rhywbeth mewn ymateb i’r casgliadau yn Archifdy Ceredigion.

Yn Archifdy Ceredigion rydyn ni’n cadw gwerth mwy na phum can mlynedd o hanes Ceredigion. Cymaint o fywydau, cymaint o leoedd, cymaint o ddigwyddiadau, oll wedi’u cofnodi mewn gair a llun. Hoffem ddathlu wythnos Archwilio Eich Archif eleni gyda phobl o bob cwr o’r sir a thu hwnt, pobl sydd wedi ymchwilio i’r casgliadau, eu mwynhau ac ymateb iddynt, a chreu rhywbeth newydd eu hunain.

FB title

Nid cystadleuaeth mo hon, ac mae croeso i bawb roi cynnig arni, beth bynnag eu gallu a’u hoedran. P’un a ydych chi’n wneuthurwr proffesiynol neu erioed wedi gwneud dim byd fel hyn o’r blaen, fe fyddai’n wych pe gallech chi ymuno â ni. Wrth ichi ymchwilio, efallai y daw’r awen i gyfansoddi cerdd neu stori fer, neu efallai y darllenwch chi rywbeth sy’n troi’n gân yn eich meddwl, neu gael ysbrydoliaeth i roi cynnig ar rysáit o ganrif arall.

Rydyn ni wedi rhoi rhywfaint o ddogfennau a lluniau ar ein blog i roi syniad o’r amrywiaeth sydd yma i’ch ysbrydoli – ond cofiwch fod llawer mwy na’r rhain, er mor rhyfeddol ydyn nhw. Ewch i bori drwy ein catalogau ar-lein neu waith ein blogwyr bendigedig – y blog hwn, Cofnodi’r Rhyfel Mawr neu Llythyron Llantood, galwch heibio’r Archifdy i weld y dogfennau’r ydych wedi’u dewis, dewch i gael ysbrydoliaeth a dewch i greu!

Mae angen ichi greu rhywbeth erbyn 18 Tachwedd, sef dechrau wythnos Archwilio Eich Archif. Fe gewch chi wahoddiad i ddigwyddiad yn Archifdy Ceredigion ar 23 Tachwedd lle gallwch arddangos neu berfformio’ch gwaith o flaen cynulleidfa. Fe fydd yno de a chacennau, wrth gwrs, yn unol â thraddodiadau Sir Aberteifi.

Am fwy o wybodaeth am yr archifdy, ewch yma.

arcw logoWG logo

 

Posted in Archifdy Ceredigion, Archwilio Eich Archif 2017 | Tagged , | Leave a comment