O Dywyllwch i Oleuni

Dyma’r blog cyntaf am O Dywyllwch i Oleuni gan y Swyddog Prosiect, Dr. Andrew Cusworth. Rydym yn ddiolchgar iawn iddo am y gwaith rhagorol y mae wedi ei wneud ar y prosiect hwn yn digido casgliadau’r sleidiau.

Diolch i Nigel Callaghan o Technoleg Taliesin, rydym yn gallu cynnwys delweddau yn ein catalog ar-lein. Dim ond megis dechrau yw hyn; y gobaith yw y bydd mwy fyth o luniau digidol ar gael ar-lein maes o law.


Yn ddiweddar yr wyf i wedi bod yn gweithio’n ddyfal yn Archifau Ceredigion yn digido cyfran fawr o gasgliad yr Archifdy o sleidiau ffotograffig. Mae pwrpas y gwaith a’r cymhelliad y tu ôl iddo’n syml: ceisio sicrhau bod y sleidiau ar gael yn rhwydd i bawb gael eu gweld. O blith yr holl gyfryngau ffotograffig cyfredol, y sleid o bosib yw’r un mwyaf trafferthus – mae angen amser, ymdrech ac arian i greu sleidiau, ac mae angen lle i’w storio a chyfarpar arbenigol i’w gwylio. Rhyfedd meddwl bod fformat a oedd yn arfer bod mor boblogaidd ar un adeg am ei fod yn weladwy ar sgrîn – boed hynny gartref neu mewn neuadd llawn pobl yn gwrando ar sgwrs – bellach mor anodd ei weld a’i rannu.

Mae’r gwaith yn cynnwys amrywiaeth o weithgareddau: dewis y lluniau a allai fod yn berthnasol i gylch gwaith yr Archifau, gan sicrhau bod eu cofnod catalog yn eu paru’n gywir, glanhau’r sleidiau’n ofalus, eu sganio, trefnu’r ffeiliau digidol, ac, yn olaf, gosod y lluniau digidol newydd yng nghatalog yr Archifau.

Mae llawer o’r gwaith hwn yn ymarferol yn ei hanfod, ac mae’n gadael rhywfaint o le yn y meddwl i ystyried y casgliadau, eu hanes, eu cyfrwng a’u cynnwys. Mae rhai ohonynt yn fach iawn – casgliad bach o 4 o sleidiau pur wahanol i’w gilydd yw ADX/1207 a gafodd eu tynnu fis Awst 1960; mae eraill, megis ADX/1489 (mwy am y casgliad hwn yn fuan), yn llawer iawn mwy. Mae ADX/1362 yn gofnod gweledol o garnifal lleol ym 1976, a’r lluniau mewn fformat ffotograffig amatur does neb bellach yn ei ddefnyddio sy’n dangos pytiau o brofiad personol o ryw ddigwyddiad neu’i giydd. Mae LIB/78 yn rhoi cipolwg inni ar ddull llawer mwy proffesiynol, lle mae manylion technegol y llun megis lefelau’r golau, amser amlygiad ac agoriadau’r lens wedi eu nodi ar gerdyn mowntin pob sleid.

ADX.1362.13

ADX/1362/13: Grŵp o blant wedi eu gwisgo fel cardiau chwarae yng ngharnifal Aberystwyth, 1976.

Y sleidiau cyntaf imi eu sganio oedd casgliad Godfrey Hill (MUS/227), hanesydd trefol a diwydiannol lleol a roddai gyflwyniadau ar y pynciau hyn i glybiau a chymdeithasau lleol. Lluniau o fanylion pensaernïol a diwydiannol sydd ganddo gan mwyaf: nodweddion adeiladau neilltuol, cabinedau trydan, ac mae hyd yn oed cloriau mynediad gwasanaethau  yn bynciau rheolaidd ganddo. Fodd bynnag, yn achlysurol, mae ei luniau, naill ai’n fwriadol neu’n ddamweiniol, yn dal rhyw bethau eraill – pobl yn sbecian drwy ffenestri siop sydd bellach wedi diflannu, llun aneglur o gar yn mynd heibio a aeth i ebargofiant ers tro byd, neu ymdrechion i glirio llifogydd mewn stryd; maen nhw’n llwyddo i gyfleu peth o bensaernïaeth a defnyddiau’r diwylliant y maen nhw’n eu cofnodi. Dyma o bosib un o ganlyniadau ychwanegol y prosiect, ac yn wir o rannu unrhyw ddogfen gyda chynulleidfa ehangach ar-lein: sef galluogi pobl i chwilio am y pethau sydd o ddiddordeb iddynt, ac i ddirnad a rhannu’r ystyr sydd yn y casgliadau o luniau. Wedi’r cyfan, y bwriad gwreiddiol oedd eu rhannu ar sgrin o flaen cynulleidfa.

MUS227.2.1B.092res

MUS/227/2/92 Llifogydd yn Stryd Cambrian, 1967.

[Dr. Andrew Cusworth]

Advertisements
This entry was posted in Digido, Sir Aberteifi and tagged , . Bookmark the permalink.

Gadewch ateb

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s