Coco a gwragedd sy’n gweithio

Ydych chi’n cofio coco? Dyna fydden ni’n ei yfed cyn i siocled poeth fynd â’n bryd.  Rwyf wedi sylw bod ‘siocled poeth’ y dyddie hyn yn cynrychioli’r hyn sy’n glyd ac yn gysurus a hyd yn oed yn ‘hygge’.

Ond  dwi ar ymgyrch bersonol i adfer ysblander coco.

Mae ein blog wythnosol anhygoel am y Rhyfel Byd Cyntaf yn Sir Aberteifi yn ein harwain i archwilio papurau newydd y dydd, gan gynnwys hen hysbysebion bendigedig.  Un dull a ddefnyddiwyd gan hysbysebwyr y cyfnod oedd cael cyfres o hysbysebion gwahanol ar yr un thema, a fy hoff un i yw un Rowntree’s Elect Cocoa (oes, mae brandiau eraill ar gael).

Cocoa.2

Roedd yna gyfres o hysbysebion Rowntree’s Cocoa ar y thema Gwragedd sy’n Gweithio, ac argraffwyd o leiaf naw o wahanol hysbysebion yn y papurau rhanbarthol yn ystod hydref a gaeaf 1916.  Roedd yr hysbysebion yn cynnwys nyrs, postmones, gweithwraig arfau rhyfel, gweithwraig rheilffordd, a thocynwraig bws.

Roedd yn hysbysebu clyfar.  Byddai’n cynnwys llun o ddynes ifanc ddeniadol yng ngwisg ei phroffesiwn – yn paratoi neu’n dal cwpanaid o goco – ynghyd â’i sylwadau ar fuddiannau coco yng nghyd-destun ei gwaith.  Er bod yr hysbysebion yn tynnu sylw at y ffaith bod merched yn sydyn yn gwneud ‘gwaith dynion’, roedd y testun yn aml yn awgrymu pa mor anodd oedd y gwaith i’r merched, a pha mor benderfynol yr oeddent o lwyddo.   A pha mor bosibl oedd hynny gyda chymorth coco.

Yr is-bennawd oedd ‘A cup of Rowntree’s Elect Cocoa turns a biscuit into a meal’.  Roedd hyn hefyd yn glyfar.  Er na chyflwynwyd dogni ffurfiol tan 1917, roedd yna brinder bwyd erbyn 1916, ac mi allai’r cyfuniad o ddiwrnod gwaith blinedig a chyflog isel olygu na fyddai menyw’n cael  amser i fwyta’n iawn.  Mae’n siŵr bod y syniad o gwpanaid o goco a bisged fel opsiwn maethlon i bryd o fwyd llawn yn un fyddai’n apelio i lawer.

Cocoa.1

Dyma sylwadau’r docynwraig bws:  rhaid inni ei dychmygu’n gweithio ar fws neu  dram mewn tref neu ddinas brysur.

‘How are you getting on Alice?’ he said. ‘Fine’ I replied but I was feeling a bit tired though I didn’t want to own to it. What with pushing past people standing inside and climbing up top, I can  tell you it does take it out of one a bit. ‘Women don’t eat enough’ he said ‘ why don’t you take a cup of cocoa? – it turns a biscuit into a meal.’ But somehow I wouldn’t, just because it was his idea and not mine. One night I came in extra wet and cold and there was his Rowntree’s Cocoa steaming in the jug and it had such a lovely fragrance that I drank the whole lot up. ’Hullo’ he said when he came in ‘where’s my cocoa?’. Then I had to own up that I had drunk it , but I didn’t care a bit, for I was feeling so fresh and happy . I wouldn’t go without my Rowntree’s Cocoa now for anything – night and morning.

On’d yw e’n wych?  Nid yw’r fenyw ifanc yma am gael y dyn yn ei bywyd yn dweud wrthi beth i’w wneud, ac eto mae’n teimlo mor bositif dan effeithiau hynaws y coco fel ei bod hi’n fodlon cyfaddef ei fod yn iawn.  Mae’r hysbysebion eraill hefyd yn cynnwys yr un her ogleisiol i gymdeithas batriarchaidd.

Cocoa.3

Ymddengys mai dŵr oedd prif gynnwys y ddiod goco yn yr hysbysebion hyn.  Byddai powdwr coco,  ynghyd â  siwgr i roi blas, yn cael eu cymysgu â dŵr neu laeth poeth i ffurfio past, cyn ychwanegu dŵr berwedig i wneud y ddiod.  Mae fersiynau eraill yn cynnwys y defnydd o laeth anwedd neu laeth cyddwys, i’w wneud yn fwy llaethog a melys.

Erbyn hyn rwy’n cael coco bob dydd yn lle fy siocled poeth arferol.  Rwy’n ei gael gyda llaeth soia, heb siwgr, sy’n ddiod eitha’ di-flas.  Serch hynny, rwyf yr un mor hoff o laeth buwch a llaeth gafr ac mae melyster naturiol y rhain yn gwneud diod fwy traddodiadol sy’n haws ei hyfed – gyda siwgr i roi blas!  Mae fy nghaffi lleol yn garedig iawn wedi dechrau stocio coco ar fy nghyfer, ac mae’n debyg bod cwsmeriaid eraill yn dod yn hoff ohono hefyd.  Felly pam na rowch chi gynnig ar goco eich hun – un ai i gofio’r dyddiau a fu neu fel profiad newydd, gan rannu pleser y wraig sy’n gweithio yn yr oes fodern hon a’i ‘dyn’ enigmatig.

[HP]

Cocoa.4

Advertisements
This entry was posted in Ryseitiau, Y Rhyfel Mawr and tagged , , , . Bookmark the permalink.

Gadewch ateb

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s