‘Mewn mannau cwbl annisgwyl’: ffynonellau newydd ar gyfer ein blog ar y Rhyfel Mawr

Dyma flog gan Dr. Lynn Bruce, a fu’n rhannu ei chwmni a’i harbenigedd gyda ni yn ddiweddar. Daeth Lynn atom o Gaeredin i wneud prosiect byr iawn, ac roeddem wrth ein boddau ag ansawdd a swmp y gwaith ymchwil a digido y llwyddodd ei gwblhau tra buodd hi yn ein plith. Diolch o galon Lynn, ac au revoir!

Mae Lynn yn ysgrifennu:

Am y mis diwethaf rwyf wedi bod wrthi ar brosiect Cofnodi’r Rhyfel Mawr yn Archifdy Ceredigion. Cafodd fy ngwaith ei ariannu drwy brosiect Cymru yn y Rhyfel sydd ar waith yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru ac a ariennir yn ei dro gan Gronfa Dreftadaeth y Lotri. Mae fy ngwaith wedi ategu ymdrechion gwych Margaret ar y blog Cofnodi’r Rhyfel Mawr, ac wedi rhoi amser iddi ddatblygu adnoddau addysgol a chynnal sesiynau gydag ysgolion lleol.

LIB.39.2 Soldier with 3 horses

1. Milwr â thri cheffyl (cyf. LIB/39/2)

Wrth bori drwy’r archif deuthum o hyd i ddeunydd rhyfeddol. Yn ogystal â phapurau newydd a lluniau, rydym wedi datgelu llyfrau lloffion, cerddi, albymau, posteri a hyd yn oed cyllell wedi’i gwneud o getrisen gwn!

ADX.1305.gun cartridge knife

2. Cyllell cetrisen gwn (cyf. ADX/1305)

 

Mae rhai o’r uchafbwyntiau i mi yn cynnwys casgliad o gannoedd o lythyrau rhwng y Parchedig Islan Jones a’r gwŷr hynny o’i Ysgol Sul a oedd yn ymladd ar faes y gad, ac albwm bendigedig o luniau o eiddo Emrys Robert Jenkins, a fu ar wasanaeth yn Affrica.

 

ABY.WW1.7 Poem

3. Cerdd o waith cyn-filwr (cyf. ABY/WW1/7)

 

Ond fel y gwelwn ni mor aml, daeth llawer o’r deunydd mwyaf diddorol i’r amlwg mewn mannau cwbl annisgwyl. Mewn ffeil o geisiadau i werthu tocynnau cyngerdd a chynnal diwrnodau fflagiau roedd yno bosteri, tocynnau raffl a rhaglenni cyngherddau o bob cwr o’r ardal.

CDC.SE.14 Poster for fundraising concert held 6 Feb 1918 (2)

4. Poster ar gyfer cyngerdd i godi arian (cyf. CDC/SE/14)

 

Doeddwn i ddim yn disgwyl dod o hyd i lawer mewn ffeil o ohebiaeth digon diflas yr olwg ynglŷn â Deddf Siopau 1911, ond roedd yn llawn gwybodaeth am y mathau o fusnesau bach oedd yn ffynnu yn nhrefi a phentrefi’r sir, gan gynnwys cyfrifiad cryno o’r busnesau hynny (gan gynnwys dyn trwsio ambareli!)

LIB.39.1 Photograph of nurse

5. Llun o nyrs (cyf. LIB/39/1)

 

Bu’n fraint o’r mwyaf imi weithio ar y prosiect hwn, ond rwy’n teimlo nad wyf ond megis dechrau mynd drwy’r casgliadau. Rwy’n siŵr fod llawer iawn o drysorau o’r Rhyfel Mawr yn aros i gael eu darganfod yn Archifdy Ceredigion.

[Er bod y cyllid wedi dod i ben, byddem wrth ein boddau’n clywed oddi wrth unrhyw un â diddordeb mewn gwirfoddoli i barhau â’r gwaith penodol hwn. Bydd yn rhaid eich bod yn meddu ar sgiliau a phrofiad mewn gwaith ymchwil a chyfrifiaduron!]

Advertisements
This entry was posted in Y Rhyfel Mawr and tagged . Bookmark the permalink.

Gadewch ateb

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s