‘Gallwch Chwithau Ymuno’: recriwtio i’r Adfyddin Nyrsio Sifil

CNR leaflet - Central Emergency Committee

Clawr taflen recriwtio’r Adfyddin Nyrsio Sifil

Yn y misoedd olaf cyn dechrau’r Ail Ryfel Byd roedd yn rhaid i’r Weinyddiaeth Iechyd gynyddu nifer y gwelyau oedd ar gael mewn ysbytai cyhoeddus gan fod disgwyl y byddai angen trin pobl wedi’u hanafu mewn cyrchoedd bomio o’r awyr. Aeth y Llywodraeth ati i benodi Pwyllgor Canolog Brys ar gyfer y Proffesiwn Nyrsio a fyddai’n cynnull Adfyddin Nyrsio Sifil i ddarparu’r nyrsus ychwanegol y byddai eu hangen i drin y clwyfedigion sifil. Sefydlwyd yr Adfyddin ym mis Ionawr 1939 a ffurfiwyd pwyllgorau ledled y wlad i weithio ar y cyd â Swyddogion Iechyd pob Sir a Bwrdeistref Sirol.

Byddai hyn yn ategu gwaith nyrsio gwirfoddol y Didoliadau Cymorth Lleol a ffurfiwyd cyn y Rhyfel Byd Cyntaf, a oedd yn bennaf yn rhoi gofal i filwyr wedi’u hanafu mewn ysbytai milwrol a chartrefi preifat wedi’u trosi at y diben.

 

CNR leaflet blue

Clawr taflen recriwtio yn hysbysebu am nyrsys cynorthwyol

Bu’r Adfyddin Nyrsio Sifil yn recriwtio nyrsys cofrestredig a nyrsys cynorthwyol. Gallai nyrsys cynorthwyol rhwng 18 a 55 ymuno heb lawer o brofiad, ar yr amod eu bod yn fodlon gwneud cwrs byr o hyfforddiant. Roedd y Groes Goch Brydeinig ac Ambiwlans Sant Ioan yn cefnogi’r cynllun ac yn annog eu haelodau hwythau i wasanaethu yn yr Adfyddin. Rhoddwyd hyfforddiant i nyrsys cynorthwyol mewn cymorth cyntaf a nyrsio yn y cartref, ac yna byddant yn treulio cyfnod yn derbyn cyfarwyddyd mewn ysbyty.

Ffurfiau aelodau’r Adfyddin dimau i weithio mewn ysbytai, gorsafoedd cymorth cyntaf a mannau ymgynnull i drigolion oedd wedi gorfod gadael eu tai mewn ardaloedd dan fygythiad. Roedd galw mawr am nyrsys a fedrai deithio o gwmpas a gweithio y tu hwnt i’w hardaloedd yn ôl y gofyn. Tyfodd y galw wrth i’r rhyfel rygnu yn ei flaen, ac erfyniwyd ar fwy o nyrsys i wirfoddoli yn y gwasanaeth teithiol. Cafodd yr aelodau godiad cyflog hefyd, a oedd yn golygu y cânt eu talu’r un faint a staff ysbytai cyffredin.

CNR back of blue leaflet

Taflen recriwtio yn hysbysebu am nyrsys cynorthwyol

Yn y llythyr hwn roedd Bwrdd Iechyd Cymru’n annog aelodau o’r Adfyddin Nyrsio Sifil i ddod i gyfarfod yn Abertawe i wrando ar anerchiad ac apêl ar fwy o nyrsys yng Nghymru i wirfoddoli yn y gwasanaeth teithiol. Mae’n cyfeirio hefyd at y Seren Coch a roddwyd yn wobr i bob nyrs gynorthwyol am gwblhau blwyddyn o wasanaeth boddhaol:

CNR Swansea appeal letter

Llythyr at y Swyddog Meddygol oddi wrth Fwrdd Iechyd Cymru

Bu Swyddog Meddygol Sir Aberteifi’n derbyn pentwr o lythyrau oddi wrth fenywod lleol a oedd yn awyddus iawn i ymuno â’r Adfyddin, ac oddi wrth gyflogwyr a rhieni yn ysgrifennu ar eu rhan. Daeth mwy o ddiddordeb ar ôl i Dŷ’r Cyffredin gyflwyno’r ail Ddeddf Gwasanaeth Gwladol ym mis Rhagfyr 1941, a oedd yn golygu y gellid galw menywod priod a phob gwraig weddw di-blant rhwng 20 a 30 oed i wasanaethu yn y rhyfel. Ymestynnwyd hynny’n ddiweddarach, ac erbyn canol 1943 roedd bron 90 y cant o fenywod sengl ac 80 y cant o fenywod priod yn gwasanaethu yn y rhyfel, gan gynnwys yr Adfyddin Nyrsio Sifil. Dyma lythyr sy’n enghraifft o’r math o bethau a dderbyniodd Swyddog Meddygol y Sir:

CNR recruitment letter

Llythyr at y Swyddog Meddygol ynglŷn ag ymgeisio i’r Adfyddin Nyrsio Sifil

Clare Connolly (archifydd y prosiect: Dogfennau Swyddog Iechyd y Sir)

Mae’r prosiect wedi’i ariannu yn garedig gan y Wellcome Trust

 

This entry was posted in Prosiectau catalogio, Swyddog Iechyd y Sir, Yr Ail Ryfel Byd and tagged , , , , . Bookmark the permalink.

Gadewch ateb

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s