Pier Aberystwyth – 150 mlynedd o hanes

Yn 1864 daeth y rheilffordd i Aberystwyth gan greu brwdfrydedd bod y dref yn datblygu i fod yn ‘ Biarritz Cymru ’.  Gwelwyd gwestai yn cael eu datblygu ac adeiladwyd pier ar bromenâd Aberystwyth.

Cynlluniwyd y  pier gan y peiriannydd, Mr Eugenius Birch ac fe’i adeiladwyd gan  J.E. Dawson o Gwmni’r Pier Aberystwyth. Agorwyd ef ar Ddydd Gwener y Groglith, 1865 gan Mrs Dawson ac ar y diwrnod agoriadol, talodd  7000 o ymwelwyr i weld yr olygfa o’r strwythur  242 metr.

Pier 1865

Print o’r pier newydd o’r  Illustrated London News (ADX/1005 – Archifdy Ceredigion)

Ar ddechrau Ionawr  1866, cafodd y  pier ei ddifrodi gan storm gyda rhan o’r strwythur yn syrthio i’r môr.  Ailadeiladwyd y pier erbyn  1872 gan y peirianwyr James Szlumper ac Aldwinkle ac fe’i ail-agorwyd ar  21ain o Fedi 1872 gydag arddangosfa tân gwyllt.

Gwerthwyd y  pier  yn  1885 i berchennog Gwesty’r Queens, William Henry Palmer am £1,200.  Gwerthodd ef yn 1891 ac erbyn  1895 roedd yn cael ei reoli gan gwmni o’r enw’r Aberystwyth Marine Pier Company, is-gwmni’r Improvement Company.

Ar yr adeg hon yr ychwanegwyd Pafiliwn y Pier at y strwythur.  Cwblhawyd y gwaith a gostiodd  £8,000 gan  Bourne Engineering and Electrical Company a chynlluniwyd y Pafiliwn gan  George Croydon Marks.  Defnyddiwyd y pafiliwn ar gyfer cinio a roddwyd gan Brifysgol Cymru i Dywysog a Thywysoges Cymru ym Mefefin 1896,gan felly roi’r enw Pafiliwn y Pier ‘Brenhinol.’

Aberystwyth pier and pavilion

Postcard o’r Pafiliwn a’r  Pier (ADX/115/8 – Archifdy Ceredigion)

Ar y 15fed o Ionawr, 1938 bu i’r ‘Storm Fawr’ a effeithiodd  Aberystwyth ddinistrio  rhan fawr o’r promenâd a diflannodd dros hanner o hyd y pier.  Yn y  1970au prynwyd y pier a’r pafiliwn gan Grŵp  Don Leisure a bu iddynt wella gweddill y strwythur.  Ar hyn o bryd mae’r pafiliwn dal i fod yn weithredol ac mae’n cynnwys amrywiol gyfleusterau hamdden.

Mae’r  pier wedi goroesi, efallai iddo gael ei daro gan stormydd dros y blynyddoedd ond mae’n parhau’r nodwedd amlwg ar bromenâd  Aberystwyth, yn hafan adar yr eira ac yn fan hyfryd i edrych ar yr haul yn machlud.

PEN-BLWYDD HAPUS YN 150.

This entry was posted in Y Prom and tagged . Bookmark the permalink.

Gadewch ateb

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s