Gwirfoddolwr yn blogio!

Pan ofynnwyd imi ysgrifennu’r blog yma am beth fues i’n ei wneud am bedair wythnos ar leoliad gwaith yn Archifdy Ceredigion, bachais y cyfle’n syth; ond wrth imi eistedd i lawr i’w ysgrifennu, mae’n teimlo fel tipyn o dasg. Dyma roi cynnig arni…

Wrth sôn am fy lleoliad gwaith yn y gorffennol, mae pobl yn aml wedi gofyn “beth fyddi di’n ei wneud tra byddi di yno?” A finnau’n dod at ddiwedd fy nghyfnod gallaf ddweud fy mod wedi gweithio mewn amrywiaeth o feysydd – pytiau o waith ymchwil, hel achau, gwaith ditectif, cadwedigaeth, catalogio, llunio arddangosfeydd (os gellir galw hynny’n waith – torri a gludo fel Blue Peter ers talwm!).

Un o’r pethau cyntaf wnes i oedd ail-becynnu a chatalogio casgliad Florrie Hamer. Fe gasglodd hi swm anferthol o luniau a darnau o bapurau newydd yn gysylltiedig ag ardal Aberystwyth, a lluniodd sawl llyfr lloffion a oedd yn bleser pori drwyddynt (fe ddefnyddiodd hi bapur lapio hardd iawn i’w gorchuddio). Roedd ei thaid, Dafydd Morgan, yn feili yng Ngogerddan, ac felly roedd ganddi ddiddordeb brwd yn yr ystâd a’r teulu Pryse. Roedd agweddau eraill ar hanes lleol yn ei diddori hefyd; yn ei chasgliad ceir hanesion Bow Street, Plas Nanteos a Neuadd Tan-y-bwlch, ynghyd â chofnodion o newyddion lleol o bwys – gan gynnwys eliffantod y syrcas ar y traeth yn y 1930au a’r Tywysog Charles yn mynd i Brifysgol Aberystwyth.

IMG_0228

Pan fyddwch chi’n ymweld â’r Archifdy fe welwch arddangosfa Canmlwyddiant y Rhyfel Byd Cyntaf y tu allan. Bob wythnos tan ganol mis Tachwedd 2018 bydd yr arddangosfa’n cynnwys newyddion o gan mlynedd yn ôl, ynghyd â rhestr o rai a gafodd eu lladd neu’u hanafu. Yr wythnos hon mae’r arddangosfa’n sôn am long yr Amphion yn suddo, rhywbeth a ddigwyddodd wythnos cyn cyhoeddi’r newyddion yn y Cardigan and Tivy-side Advertiser. Roedd creu’r arddangosfa hon yn rhoi esgus i’r gwirfoddolwyr dreulio prynhawniau di-ri yn pori drwy hen bapurau newydd. Am unwaith cawsom dywydd braf dros yr haf, ac felly bu’n rhaid i ni agor yr holl ffenestri yn yr ystafell chwilio – y gêm wedyn oedd dal y darnau o bapur newydd wedi’u llungopïo a rhoi pin ynddynt cyn iddynt hedfan i ffwrdd! (Os oedd hi’n mynd yn rhy boeth, fe ddois i o hyd i le perffaith i gadw’n oer yn yr ystafelloedd diogel!)

IMG_0231

Fel y soniodd Helen yn y blog cyntaf, mae gennym hefyd arddangosfa liwgar iawn ar Bromenâd a Phier Aberystwyth, ac rwy’n falch o weld fod hwn wedi ennyn cryn sylw. Daw’r lluniau o gasgliad bendigedig Glyn (Glynn, ynteu Glynne?!) Pickford. Wrth helpu rhoi trefn ar y casgliad hwn, ei ail-becynnu a’i gatalogio, y dysgais sut i wneud rhywfaint o waith ditectif! Nid oedd ond ambell un o bron i gant o luniau gyda dyddiadau arnynt. Gyda’r rhan helaeth ohonynt roedd yn amlwg lle tynnwyd nhw hefyd, ond roedd un neu ddau yn peri penbleth. Llyfrau am Aberystwyth oedd fwyaf buddiol wrth geisio datrys amryw ddirgelwch, ac yn wir rwy’n hyderus y byddwn i’n ennill unrhyw gwis tafarn ar hanes y dref. Roedd 1896, er enghraifft, yn flwyddyn fawr: adeiladwyd pafiliwn y pier a’r rheilffordd halio ar Graig Glais, agorwyd Neuadd Alexandra yn ystod ymweliad Tywysog a Thywysoges Cymru, Edward ac Alexandra – yr unig adeg y byddech wedi gweld deng llong ryfel wedi angori nid nepell o Gastell Aberystwyth.

Warships 1896 Aberystwyth GP colllection

Yn fy amser yma rwyf hefyd wedi: ymchwilio i hanes teulu (roedd hynny’n llawer mwy o her na’r disgwyl, ond yn rhoi boddhad mawr wrth fedru darparu gwybodaeth newydd i rywun am eu cyndeidiau); cael syndod wrth ddysgu am natur gorfforol rheoli cofnodion; uwchlwytho casgliadau i’r catalog ar-lein; cyrchu a chadw casgliadau; ac, yn olaf, ysgrifennu’r blog yma – rwy’n gobeithio’i fod yn un difyr ac wedi’ch annog i alw draw i gael golwg ar arddangosfeydd a chasgliadau’r Archifdy.

Oddi wrth wirfoddolwr a gafodd amser bendigedig yma,

Lucie W

This entry was posted in Archifdy Ceredigion, Blog gwadd and tagged , , , , , , . Bookmark the permalink.

Gadewch ateb

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s